بیماری نیوکاسل در مرغ مینا (نيوكاسل"newcastels")

نيوكاسل اين بیماري ويروسي،مهمترين عامل مرگ و مير در پرندگان پرورشي جهان است.نيوكاسل نيز مانند بسياري از ويروس هاي ديگر پس از تهاجم وارد سلول هاي فرد ميزبان شده و باعث اختلال در كار آنها و نهايتا از بين رفتن آنها مي شود.امروزه واكسن نيوكاسل نيز مانند بسياري از بيماري هاي ديگر توليد شده و حتي پژوهشگران در تحقيقات جديد تونسته اند با وارد كردن DNA توليد كننده انتي ژن (آنتي ژن پروتئين هاي روي سطح باكتري و ويروس است كه با پروتئين هاي سطحي سلول هاي بدن متفاوت است كه به اين وسيله سيستم دفاعي مي تواند آنها را به عنوان عامل بيگانه شناسايي و با آنها مبارزه مي كند) درويروس نيوكاسل را به ذرت وارد كرده و واكسن خوراكي آن را نيز به اين طريق توليد كنند.

پس از تزريق واكسن(ميكروب ضعيف شده يا كشته شده يا سم و آنتي ژن ميكروب)سيتم دفاعي آنها را به عنوان مهاجم شناسايي كرده و سلول هاي دفاعي(گلبول هاي سفيد) با ترشح پادتن با آنها مبارزه مي كند در حالي كه ويروس هاي وارد شده ديگر غیر فعالند و قدرت بيماري زايي ندارند.فرايند ترشح پادتن در بيماري نيوكاسل باعث ايمني اكتسابي تا حدود کمتر از شش ماه

مي شود.

اين ويروس يكي از مهترين عوامل مرگ و مير كبوتران علي الخصوص در فصول سرماست.علت هم عدم توانايي فعاليت ويروس در دماهاي بالا و هواي گرم است.براي همين بايد كبوتران را معمولاً بايد در اواسط آبان تا اويل آذر حتماْ واكسينه كرد.

اما علائم بيماريابتدا با پف كردن و بي حالي و رعشه(لرزش) كبوتر آغاز مي شود، كم كم كبوتر با پيشرفت بيماري و فراگير شدن ضعف،كبوتر اشتهاي خود را از دست مي دهدو فقط در صورت نياز كمي آب مي خورد.كبوتر با گذشت زمان توانايي پرواز خود را نيزاز دست مي دهد.از بين رفتن سلول ها و استفاده از ذخاير انرژي باعث لاغر شدن پرنده و اغلب برجسته شدن استخوان ميان سينه آن مي شود.اين بيماري نهايتاً باعث اختلال در سيستم عصبي، فلج شدن و مرگ پرنده مي شود.اين ها علائم بيماري نيوكاسل از نوع گوارشي يا به عبارتي همان نيوكاسل روده اي اند.پس مواظب باشيد كبوتري كه مي خريد علائم بالا را نداشته باشد.

بسياري از افراد اين بيماري را غير قابل درمان مي دانند اما در خيلي از موارد حال كبوتر مريض به شرط مداوا در اوايل مريضي بهبود مي يابد.

ولي قبل از شروع بحث درمان 2 نكته را يادآور مي شود:

الف)به محض اينكه پرنده اي كه علائم بيماري نيوكاسل را داراد در بين كبوتران مشاهده كرديد،آن را جدا كنيد.

كوزه آب خوري را عوض كنيد،آن را شسته ،ضد عفوني كرده و در آفتاب بگذاريد.زيرا انتقال از راه ترشحات دهاني پرنده يكي از مهمترين راههاي انتقال بيماري است.سپس كف گنجه(تور يا كتونه)را از فضله ها پاك كنيد و بعد آن را شسته و ضدعفوني كنيد(بوسيله دود و مواد ضد عفوني كننده).البته ريختن گازوييل در خيلي از موارد از جمله براي  ضد عفوني كردن محيط و از بين بردن حشراتي مثل سگ مگس و كنه هم مفيد است.در آب پرنده هاي سالم بايد طي مدت يك هفته در ۴ روز اول هر روز ۱ عدد قرص اکسی تترا سایکلین و ۳ روز دیگر مولتي ويتامين (ويتالين) را حل کرده و به کبوتران بدهید تا اگر كبوتران ديگر هم مريض شده اند در اوايل دوره بهبود يابند.تغذيه هم بايد در اين مدت زيادتر و همراه با دانه هاي پروتئيني و كربوهيدراتي بيشتر انجام شود.

ب)دوره مداوا ممكن است از يك هفته به بالا طول بكشد. در صورتي كه پرنده بريتان ارزش مداوا را داشت وقتتان را صرفش كنيد.

اما راه درماني عمده اي كه براي بهبودي پيشنهاد مي شود:

1-     اگر پرنده بيمار هنوز مي تواند غذا بخورد بايد تا آنجا كه مي توان به او غذا داد.مخصوصا غذاهاي پروتئيني و كربوهيدراتي بالا تا كم كم ضعف پرنده رو به بهبودي رود.اما اگر پرنده ديگر ميل به غذا ندارد بايد با دست به او غذا داده شود.دانه هايي مثل گاودنه،قره ماش، ارزن ،گندم،نان خشك و كوشه.البته در بعضي از موارد پرنده غذاي داده شده را استفراغ مي كند.در اين مورد بايد به پرنده كمي سنگريزه و سپس غذا داده شود كه اگر باز هم استفراغ ادامه داشت مي بايست نان آب زده و نرم شده را با سرنگ به او خوراند.

2-     هرروز ۳ بار در هر ۸ ساعت نصف قرص اکسی تترا سایکلین در آب حل کرده و با سرنگ به کبوتر بدهید.

3-     در هر روز  1 حبه سير، طي سه بار در صبح و ظهر و شب تا پايان 1 هفته به كبوتر داده شود.

4-     در آب پرنده بايد پودر مولتي ويتامين ريخته شود.پودر مولتي ويتامين ضعف ناشي از مصرف دارو ها را برطرف مي كند.و از روز چهارم به بعد نيز بايد اكسي وت نيز در آب پرنده ريخته شود.

5-     اگر حداكثر تا يك هفته بهبودي در وضعيت پرنده حاصل نشد،بايد قيد آن را بزنيد...

امروزه پرورش پرندگان زینتی بخصوص انواع کاسکو و سخنگوها در  اماکن عمومی وخصوصی رو به افزایش گذاشته است، شاید احساس تنهایی افراد، مشکلات روحی و روانی  مردم و گاها علاقه افراد سبب شده تا افراد ترجیح دهند بخشی از وقت و در آمد خود را مصروف پرندگان زینتی نمایند. به هر حال توسعه و گسترش پرندگان در بین عموم جامعه و تماس‎های بسیار نزدیک با آنها ، اگاهی خاص خود را می‌طلبد و در این میان دامپزشک وظیفه آگاهی بخشی را بر عهده  دارد، زیرا مشکلات بهداشتی متاثر از این جریان فقط به  فرد برنمیگردد بلکه به جامعه نیز مرتبط می شود. بیماریهای بسیار خطرناکی مانند ، آنفلوانزای فوق حاد، پسیتاکوزیس وعفونتهای انگلی، باکتریایی و قارچی و غیره، همگی میتوانند سلامت انسان را به خطر اندازند و لذا این شرایط بسته به نوع برخورد افراد و دستگاههای دولتی برای دامپزشکی و دامپزشکان هم فرصت است و هم تهدید.     بیماری نیوکاسل فوق حاد که از اوائل پاییز در صنعت پرورش مرغ گوشتی گزارش شد،فقط ماکیان را درگیر نکرد، بلکه طیف وسیعی از پرندگان زینتی را نیز در استان اصفهان (شهرستانهای اصفهان، کاشان، زرین شهر؛برخوار و میمه ) مبتلا کرد و بعضا  منجر به تلفات شد. در این مقاله به درگیری چندین فقره کاسکو و طوطی آراء آبی اشاره شده که با  یک یا چند علامت عصبی،گوارشی ،ضعف، بیحالی، ژولیدگی پر، بی اشتهایی و اسهال همراه بود. ضمنا هیچ یک از این پرندگان تاکنون واکسینه نشده بودند. برای بررسی بیماری  از مدفوع برای کشت(جداسازی عوامل سالمونلایی) و آنتی بیوگرام و از خون برای تعین تیتر نیوکاسل نمونه گیری شد. نتایج کشت مدفوع ،  در حد جداسازی عوامل معمولی یعنی کلی فرمها و استرپتوکوکهای مدفوعی بود. نتایج آزمایش نیوکاسل نیز تیترهای بین  4 تا 6  یعنی بیماری بود. یک مورد از طوطی‎های آراء که دارای علائم عصبی(افتادگی بال)، عدم تعادل و اسهال سبز آبکی بود هم تلف شد که علائم  پرخونی روده‌ها، تورم لوزه سکومی و خونریزیهای پتشی در پیش معده و سنگدان دیده شد. در نهایت با جداسازی هر یک از پرندگان در محل آرام ، گرم و مرطوب و انجام پرستاری مستقیم حدود 3 تا 4 ساعت در روز شامل استفاده از سرنگ و شلنگ سرم برای خوراندن حجم کم و مکرر آب ، املاح(ORS)، دوغ کم چرب حاوی  پودرسیر، موز و آب سیب و تزریق یک دوز ویتامین های گروه ب و آ،د  و ث  بعد از مدت 4 تا 5 روز پرنده توان سر پا شدن و  خوردن  را بازیافت و بدین ترتیب بیماری نیوکاسل با پرستاری مداوم در طوطی سانان بهیود یافت.

*در بسیاری از مواقع بیماری شناخته شده به عنوان نیوکاسل،نیوکاسل نیست.حتی بسیاری از بیماری های ساده همچون اسهال هم میتواند باعث مرگ پرنده شود.در صورت دسترسی حتماْ به دامپزشک مراجعه کنید.

"موفق باشيد"